بزرگداشت جلال آل احمد در اهواز برگزار شد

«غربزدگی آل احمد نخستین رساله‌ی شرقی است که وضع شرق را در برابر غرب، غرب استعمارگر، روشن می‌کند و احتمالا نخستین رساله‌ی ایرانی است که در یک سطح جهانی ارزش اجتماعی دارد.» این را رضا برهانی گفته است اما مهدی قزلی در «جای پای جلال» پا به راه اسفار دور و درازی می‌نهد تا خاطرات و خطرات سیر و سیاحت جلال و گشت‌و‌گلایی که در گوشه‌گوشه‌ی این خاک کرده است را بیابد و مکتوب دارد. «چند گامش گام آهو در خور است، بعد از آن خود ناف آهو رهبر است». هرچه پیشتر می‌رود بیشتر می‌فهمد که این سفرها محض سیاحت و توریسم غافلانه نبوده است. بلکه مرادش بوم‌شناسی و کاویدن اعماق فرهنگ اصیل مردم گوشه و حاشیه و برآفتاب‌افکندن این آداب دیرین بود. در پی یافتن تضادهای مدرنیته‌ی هجوم‌آورنده به جامعه‌ی بدوی و بازاندیشی شاعرانه‌ی سنت این ولایت، به هر ده‌کوره‌ای سرک می‌کشید و وجیزه‌ای می‌نوشت. دوره، دوره‌ی «بازگشت به خویشتن» شریعتی هم بود. جلال «بازی»های رایج روزگار، اعم از زرتشتی‌بازی و پیداشدن سروکله فروهر بر در و دیوارها و احیای خدای زرتشت و فردوسی‌بازی و کسروی‌بازی را می‌دید و می‌دید که جامعه دارد مقهور اندیشه‌های روز و مرعوب آیین ننگین مد زمانه می‌شود. جامعه‌ی روشنفکری ایران را دچار نوعی کم‌خونی و بی‌رمقی می‌دید و می‌کوشید از یک‌سو مقابل یورش تکنولوژی بایستد و از دیگرسو سنت و فرهنگ ریشه‌دار بومی شرقی را برکشد و ببالد. جای پای جلال، جستجویی کاشفانه از این تعهد روشنفکری‌ست که جلال با خود داشت.‌ هر کبوتر می‌پرد درمذهبی، وین کبوتر جانب بی‌جانبی، ما نه مرغان هوا، نی خانگی، دانه‌ی ما دانه‌ی بی‌دانگی ... تات‌نشین‌های بلوک زهرا، اورازان، جزیره‌ی خارک؛ دُرّ یتیم خلیج فارس، خسی در میقات و گزارشی به خاک خوزستان، گوشه‌ای از این دیدوبازدیدهای ریشه‌شناسانه‌ی جلال و قدم‌نهادن در راه‌های نکوفته‌ی این دیار است. حالا یک قرن از تولد جلال آل احمد گذشته است و ما به بهانه بزرگداشت او دور هم جمع شدیم تا "جای پای جلال" بگذاریم و از کلام داهیانه مهدی قزلی منتقد و نویسنده مطرح کشور بهره مند گردیم.

امین نجیبی کارشناس این جلسه بعد از خوش آمدگویی به تشریح سفرنامه‌های جلال آل احمد و به ویژه متونی که درباره خوزستان نگاشته است، اشاره می کند و می گوید: "گزریی به خاک خوزستان" یکی از کتاب‌های منتشر شده از آل احمد است که به شرح سفرهای او به استان خوزستان در مهرماه سال ۱۳۴۳ می پردازد؛ سفرنامه ای که شامل ده سفر مکرر به این استان خوزستان است. نجیبی در ادامه به توجه ظریف آل احمد به ادبیات بومی اشاره می کند و می گوید: امروز برای زنده نگه‌داشتن یاد جلال دور هم نیامده‌ایم، چون او برای ما زنده‌تر و زنده‌تر خواهد بود. پس از آن نوبت به مهدی قزلی می رسد؛ نویسنده حاذقی که مدت‌هاست درباره جلال آل احمد تحقیق می کند.

قزلی گریزی به علت و انگیزه نوشتن کتاب "جای پای جلال" می زند و می گوید: پیشنهاد نوشتن این کتاب از دکتر فرشاد مهدی پور بود. در سال ۱۳۹۰، در خبرگزاری مهر، این ایده پیشنهاد شد که جوامعی که جلال آل‌احمد در آن‌ها تجربه داشته و آثار او به آن‌ها اختصاص دارد، به تصویر کشیده شود تا به صورت خلاصه در خبرگزاری منتشر شود. پس از جمع‌آوری این اطلاعات، به نظرمان رسید که این کتاب توانایی خود را دارد و فرآیند تهیه و نشر آن در انتشارات سوره مهر آغاز شد. او از جلال آل‌احمد به‌عنوان "خیرخواه‌ترین روشن‌فکران نسبت‌به مردم و وطن خودشان در همه دوره‌های زندگی" یاد می کند و می گوید: من نرفتم که خودم سفرنامه بنویسم شاید اگر قصد سفرنامه نویسی داشتم به مقاصد دیگری سفر می‌کردم اما این پروژه جای پای جلال بود. با این حال من کلا ماجرای خوزستان رفتن جلال را کنار گذاشتم چرا که جلال دوره‌ای به خوزستان سفر کرده که از نفت، جنگ و ... خبری نبوده و به اعتقاد من گزارش او از خوزستان گزارش ورود برق به ایران است.