«ستارگان جنوب»؛ آغاز حرکتی برای معرفی الگوهای بومی به نسل جوان

آیین رونمایی از کتاب «ستارگان جنوب» عصر امروز شنبه ۲۳ آبان در اهواز برگزار شد. 

این کتاب با موضوع معرفی ۲۲ تن از کٌنشگران و چهره‌های اثرگذار استان خوزستان، به همت دفتر ادبیات پیشرفت حوزه هنری انقلاب اسلامی استان تولید شد و در آستانه هفته کتاب کتاب‌خوانی با حضور مفاخر استان و جمعی از اهالی فرهنگ، هنر و رسانه رونمایی شد.

حجت‌الاسلام سیدمحمد هادی شفیعی، رئیس حوزه هنری انقلاب اسلامی خوزستان در آغاز این آیین ضمن گرامیداشت یاد امام شهید کشورمان به عنوان بزرگترین مروج کتاب گفت: پیوند بخشی از نسل ما با کتاب به واسطه تقریظ‌ها و توصیه‌های ایشان رقم خورد و امروز نیز در هر برنامه‌ای که با موضوع کتاب برگزار می‌شود، جای ایشان خالی است.

وی درباره شکل‌گیری این اثر گفت: کتاب «ستارگان جنوب» یا درسنامه روایت پیشرفت حول یک دغدغه شکل گرفت. حدود دو سال پیش در دوره جناب آقای شهباز، همکاران ما در دفتر روایت دغدغه‌ای را مطرح کردند که ما باید الگوهایی را به جوانان معرفی کنیم. اینکه ما بخواهیم به صورت انتزاعی به تبیین هویت خوزستان و خوزستانی بپردازیم کافی نیست. ایده اولیه این بود که درس‌نامه‌ای تدوین شود و مفاخری برای معرفی انتخاب شوند که در قید حیات هستند؛ شخصیت‌هایی که بتوانند در جمع جوانان و نوجوانان حضور پیدا کنند و از تجربه و مسیری که پشت سر گذاشته‌اند سخن بگویند.

شفیعی تصریح کرد: انتخاب‌ها کار ساده‌ای نبود و فرایند مفصلی داشت. در جلد اول کتاب، افراد را معرفی کرده‌ایم و تلاش می‌کنیم در جلد دوم به سراغ مجموعه‌ها(کارهای جمعی) برویم.

وی در ادامه گفت: وظیفه ما تولید محتوا، شناسایی خلأها و یافتن چارچوب‌های مناسب برای معرفی این شخصیت‌هاست. مجموعه نهاد کتابخانه‌های عمومی از ظرفیت‌های مناسبی برای ارائه محتواهای تولید شده برخوردار است؛ همچنین اداره آموزش و پرورش که صحبت‌ شده است این درسنامه در برخی از زنگ‌های درسی به دانش‌آموزان ارائه شود. امیدواریم این هم‌افزایی، سازنده باشد. 

رئیس حوزه هنری انقلاب اسلامی خوزستان در پایان گفت: یکی از بخش‌های دشوار این پروژه، تدوین روایت زندگی افراد بوده است. نگارش روایت پیشرفت، کار دشواری است. از نویسندگان کتاب تشکر می‌کنم. در پایان امیدواریم این باور که انسانِ انقلاب اسلامی در خوزستان، منطبق با آرمان‌های انقلاب اسلامی و نیازهای آن گام برداشته در جامعه تقویت شود و میدان هویت در خوزستان میدان انقلاب اسلامی است. امیدواریم خداوند به تلاش دوستان برکت دهد و توان اندک ما را برای خدمت در این مسیر بیافزاید. 

حجت‌الاسلام ماجد منابی، مدیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی خوزستان نیز ضمن تبریک هفته کتاب و کتابخوانی گفت: یک هنرمند یا نویسنده برای خلق اثر، پیش از هر چیز به دنبال سوژه می‌گردد. چه در عرصه نقاشی، شعر و رمان‌نویسی سوژه‌یابی و پرورش سوژه از مهم‌ترین مراحل شکل‌گیری و خلق یک اثر هنری به شمار می‌رود.

وی با اشاره به محدودیت‌هایی که در انتخاب سوژه‌های واقعی پیش روی هنرمندان قرار دارد، اظهار کرد: در نظام جمهوری اسلامی، دست هنرمندان در پرداختن به سوژه‌های واقعی پر شده است. اینکه هنرمند با اتکا به ذهن و تخیل خود یا با الهام از طبیعت و یا رفتار شخصیت‌ها، سوژه‌ای خیالی خلق کند و اثر هنری خود را بر اساس آن شکل دهد یک چیز است و اینکه جامعه‌ای برآمده از فرهنگ انقلاب اسلامی در عرصه‌های مختلف، سوژه‌هایی را پیش روی هنرمندان قرار دهد تا آنان متناسب با قالب هنری خود به خلق اثر بپردازند، یک چیز دیگر.

وی با تأکید بر ضرورت توجه بیشتر به سوژه‌یابی دقیق‌تر در میان نویسندگان و شاعران گفت: همواره به فعالان این حوزه توصیه می‌کنم که در انتخاب و شناسایی سوژه‌ها دقیق‌تر عمل کنند. به اعتقاد من، هنرمند خوزستانی باید هنر و توانمندی خود را در مسیر معرفی سوژه‌های سرزمین مادری‌اش، به‌ویژه استان خوزستان، به کار بگیرد.

منابی با تأکید بر مسئولیت هنرمندان در معرفی ظرفیت‌های بومی استان خوزستان تصریح کرد: منظور این نیست که هنرمند تمام آثار خود را به موضوعات بومی اختصاص دهد، بلکه می‌تواند بخشی از فعالیت هنری خود را به روایت اتفاقات، شخصیت‌ها و رخدادهای سرزمین مادری‌اش اختصاص دهد. این کار زمینه‌ای فراهم می‌کند تا مفاخر، رویدادها و سوژه‌های ارزشمند استان به دیگر نقاط کشور و حتی جهان معرفی شوند.

مدیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی استان در ادامه با اشاره به اقدامات حوزه هنری انقلاب اسلامی خوزستان در این زمینه گفت: یکی از کارهای ارزشمند و قابل‌توجه این مجموعه، انتشار کتاب «ستارگان جنوب» است که با هدف معرفی مفاخر استان انجام شده است. چنین اقداماتی بسیار ارزشمند است؛ چراکه به معرفی چهره‌ها و ظرفیت‌های فرهنگی و تاریخی خوزستان کمک می‌کند.

وی با تأکید بر ضرورت تداوم و گسترش چنین اقداماتی اظهار کرد: این حرکت نباید در همین نقطه متوقف شود، بلکه باید آغاز یک جریان گسترده‌تر فرهنگی در استان باشد. برای تحقق این هدف، لازم است حوزه هنری انقلاب اسلامی، نهاد کتابخانه‌های عمومی، آموزش و پرورش، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی و سایر مجموعه‌های فعال در عرصه فرهنگ، در کنار یکدیگر قرار بگیرند و برای معرفی ظرفیت‌های بومی خوزستان همکاری کنند.

وی اظهار کرد: نهاد کتابخانه‌های عمومی استان خوزستان با برخورداری از بیش از ۲۲۳ نقطه خدمت، ظرفیت مناسبی برای معرفی مفاخر استان به مردم دارد. 

مدیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی استان با تشریح برنامه‌های نهاد کتابخانه‌های عمومی برای تقویت نقش فرهنگی کتابخانه‌ها اظهار کرد: تلاش ما این است که در کنار فراهم کردن فضای آرام برای مطالعه، زمینه استفاده شهروندان از سایر ظرفیت‌های کتابخانه را نیز فراهم کنیم. متأسفانه در استان ما، گاه تمام کارکرد یک کتابخانه به سالن مطالعه محدود شده است، در حالی که سالن مطالعه حداقل‌ کارکرد یک کتابخانه است. اگر برای یک کتابخانه ۲۰ کارکرد در نظر بگیریم، سالن مطالعه در اولویت‌ دوازدهم باید قرار گیرد، نه اینکه تمام فعالیت‌های کتابخانه به آن محدود شود.

وی تأکید کرد: کتابخانه باید یک پاتوق فرهنگی و محلی پویا و زنده برای ترویج فرهنگ در محله باشد. معرفی مفاخر و شخصیت‌های برجسته‌ای که در کتاب «ستارگان جنوب» به آن‌ها پرداخته شده نیز می‌تواند در همین بستر و با مشارکت اعضای کتابخانه‌ها دنبال شود.

این مسئول با اشاره به ظرفیت بخش‌های کودک و نوجوان کتابخانه‌ها برای معرفی مفاخر استان افزود: ممکن است مطالعه چنین کتابی برای کودکان در سنین پایین دشوار باشد، اما می‌توان با همکاری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، برای هر یک از این شخصیت‌ها قصه‌ای متناسب با گروه سنی کودک تولید کرد و با اجرای برنامه‌های قصه‌گویی و ترویج این داستان‌ها در بخش‌های کودک کتابخانه‌ها، نسل جدید را با مفاخر سرزمین خود آشنا کرد.

وی در پایان با تأکید بر ضرورت بهره‌برداری تربیتی و فرهنگی از محتوای کتاب «ستارگان جنوب» خاطرنشان کرد: هدف نباید صرفاً به چاپ، خرید و انتشار این کتاب محدود شود، بلکه باید از مفاهیم و روایت‌های آن برای تربیت نسل آینده و آشنایی آنان با مفاخر استان استفاده کنیم.

وی افزود: امیدواریم انتشار این کتاب آغاز حرکتی گسترده‌تر و نقطه شروع مسیری باشد که در نهایت به خلق، تولید و شکل‌گیری آثار هنری و ادبی بر اساس سوژه‌های واقعی و ظرفیت‌های انسانی و فرهنگی استان خوزستان منجر شود.

 زینب حزباوی، دبیر مجموعه «ستارگان جنوب» نیز در این مراسم گفت: مقدمه این پروژه، حاصل یک کار مفصل رصد بوده است که آقای سلامات طی دو سه سال انجام دادند؛ در این مدت تقریباً هزار و هشتصد سوژه رصد شده و از میان آن‌ها چهل و پنج سوژه گزینش و با آنها مصاحبه شد.

وی افزود: روایت پیشرفت، کاری دشوار است؛ چراکه این حوزه هنوز نوپاست، ساختار جامعی ندارد و اتفاق نظری درباره آن شکل نگرفته است. علاوه بر این، دسترسی به سوژه‌های پیشرفت بسیار سخت است و زحمت زیادی می‌طلبد.

این نویسنده تصریح کرد: در خوزستان، کار کردن کمی دشوار است و محدودیت‌های ساختاری و فرهنگی وجو دارو. گاه حتی فهم ابتدایی آنچه دنبالش هستیم ممکن است برای مخاطب سخت باشد، اما روایت پیشرفت همواره دلگرمی و امیدواری زیادی برای خودم ایجاد می‌کرد و همین باعث شد ادامه بدهم. 

وی ادامه داد: دلیل دیگر ادامه این مسیر، حس ناامیدی بود که در بین برخی از دانش‌آموزان دیدم. برخی از بچه‌ها برای خودشان در این کشور آینده‌ای نمی‌بینند. یکی از دلایلی که باعث می‌شود در این مسیر مصمم‌تر شوم این است که سوژه‌هایی که در این کتاب درباره آنها حرف زدیم به گوش مردم استان برسانیم؛ افرادی که با سختی تلاش کردند فضای مثبتی برای زندگی خود و فضای استان ایجاد کنند. ما از یک طرف با یک پمپاژ رسانه‌ای بسیار شدید مواجه هستیم که به طور دائم ذهن بچه‌ها و جوان‌های ما را مسموم می‌کند و از طرف دیگر اراده مستمر و قوی برای شکستن این ساختار و رساندن روایت پیشرفت به گوش کسی که باید، دیده نمی‌شود. با این حال، ما با تمام توان آمده‌ایم و در حال انجام کار هستیم.

وی خاطرنشان کرد: در مورد درسنامه نیز باید اشاره کنم که مصاحبه‌هایی که آقای سلامات انجام دادند باعث شد کار را جدی‌تر ادامه دهیم. نویسندگی کتاب بسیار سخت بود؛ چون می‌خواستیم کتاب زودتر به اتمام برسد، به نویسنده‌های بیشتری زحمت دادیم. نگارش کتاب سال گذشته به پایان رسید، اما متأسفانه به دلایل متعددی به چاپ نرسید. الحمدلله با حضور ریاست جدید حوزه هنری این کتاب به ثمر رسید.

امیدواریم این کتاب به دست دانش‌آموزان، معلمان و همه کسانی که احساس می‌کنند در ساختاری محدود و غیرقابل پیشرفت قرار دارند برسد.

در میان سوژه‌های پیشرفت این اثر می‌توان به حسن محمدی‌مجد، علی عظیمی، پرویز آقایی، شبنم قنواتی، محمدرضا جاهد، حجت‌الله معلمیان، هاشمیه متقیان، جواد حردانی، غلامرضا رحیمی، حسنه عفراوی، مریم جعفری، سید صادق فاضلی، علی‌اکبر فلاحی، مریم دباغ ، عباس حزباوی، بهاره هرمز ، محسن فلاطون زاده، مکی یازع، عذرا امین زاده، امین میرزازاده، دکتر سنگری اشاره کرد.